GESCHOTEN IS DE ADELAAR-vierde deel -
Tante Greet gisteren geweest. Wachten op morgen. Rietje's dag. Betrouwbaar. Opa hoestbui en kijkt angstig. Zoekt troost bij me door zijn hand uit te steken. Lucht op. Als ik hem een hand geef: wat zit er in die hand? Verschillende dames die overstuur waren. Ook geholpen. We mogen van Kippekop niet roken. Moet nodig naar de w.c. Geeft koude als ik warme melk nodig heb. Protest: niet eten. Denk aan die Fransoos in het kamp die het kleine beetje eten dat hij kreeg ruilde voor tabak.Wel eten. Als ik niet eet, eet opa ook niet. Daarom.Semi-dokter komt. Veel vriendelijker. Begint rommel op te ruimen. Opa en ik halen rantsoen. Toestemming gevraagd om te roken. Mocht. Moet nog erg nodig naar de w.c. Drinken verboden, w.c. toegestaan. Heb zin om vanavond dronken te worden. Opa zijn sigaar uit handen gerukt en hij wordt afgevoerd.Vanavond vrij drinken in recreatiezaal als je betaalt.Kippekop smoest met pater buiten gehoorafstand.Rij door damesafdeling.Leentje gebeld. Woensdag verandert, wordt zaterdag. Laat de ouwe daar maar zitten! Hij zit er best en blaast vanzelf de kraaienmars!Weer zondag , mama. Al vier weken. Fijn dat je er vannacht weer was. Vergeten te vertellen van de goede zorgen van de kinderen.
-
3 November 1984
-
Ik doe het niet meer. Ik kan niet meer. Ik had wel een einde verwacht, maar niet zo. Mama weg en nooit meer naar huis is te veel. De laatste tijd heb ik maar één doel voor ogen gehad: thuis te behouden voor de kinderen. Ik ben hierin niet geslaagd. Ik weet nu, dat je niet alles kunt winnen. M'n laatste hoop was gevestigd op de maatschappelijk werker en de pastor. Tevergeefs. Al dank ik hen voor de moeite die ze voor me hebben gedaan. Als je zo ver bent vraag je je af: wat heb ik fout gedaan? Mijn fout was: ik hield te veel van mijn thuis, mijn vrouw en mijn kinderen. Ik heb echter nooit kunnen denken dat je daarvoor gestraft zou worden.
-
Met dank aan allen die me het leven in dit verpleeghuis zo aangenaam mogelijk hebben gemaakt. Nu blijft één ding over: afwachten. Ik had me van die laatste jaren nog zoveel voorgesteld. Het heeft helaas niet zo mogen zijn. De grootste straf die men iemand kan geven is hem zijn thuis af te nemen. Dat wist ik al toen ik in Duitsland zat.
-
Leentje niet geweest. Mama is er niet. En Rietje niet. Dat is alles wat ik nodig heb. Nu heb ik niets meer.
-
Met pastor gesproken. Rietje kwam. Maatschappelijk werker bracht helderheid. Nu wacht ik op gunstige ontwikkeling.
-
De komende weken zal het licht weer overwinnen.
-
Een slechte dag. Goed afgelopen.
-
Kapitein N. ontmoet. Was sergeant in 1931 bij Derde R.I. in de Oranje Nassaukazerne te Bergen op Zoom. Hij zit nog in 't oude verzet en komt hierdoor wel eens in contact met Prins Bernhard. Heeft beloofd mijn moeilijkheden door te geven.
-
Leentje's woensdag. Niks gezien of gehoord. Vandaag Rietje's donderdag. Hoop dat ze vanavond nog komt.Mijnheer N. pleitte voor bijeenkomst. Bij pastor S. geweest. Begreep mijn moeilijkheden, maar zonder verzorging niet naar huis. Ziek, mama weg, wat nou nog meer? Bid steeds dat mama terug komt. Als ik in de knel zit roep ik altijd om mama. Maar ze komt niet, terwijl ik weet, dat bij God alles mogelijk is. Ik weet zeker, dat alles eens goed zal komen. R. gezorgd voor boeken die ik nodig heb. Ik hoop nu snel op weg te gaan naar mijn definitieve herstel.Morgenmiddag naar Leentje. Marco jarig. Zonder mama. Ik wil naar huis. Leentje heeft het beloofd. Warme melk gevraagd. Kreeg koude. O, die maagpijn!
(L: papa moest veel denken aan de tijd die hij doorgebracht heeft in een Duits kamp. Vooral de eerste periode van zijn ziekte zag hij alle doktoren en verpleegkundigen voor 'moffen' aan. Hij verstond ze niet omdat hij een lichte vorm van afasie had. In het verpleeghuis bleek, dat de oorlog hem niet los liet. Er kwam iemand van de Stichting 40-45 langs. Dat was 'kapitein N'.)
-
Maandag-Acht uur:
naar bed. Kinderbedtijd. Niet slapen. Veel denken. Mama.Negen uur: pil en warme melk. Niet slapen. Steeds kijken naar geopende deur.Plus minus elf uur: er komt een slanke dame binnen, rechtuit naar me toe. Dame vraagt hoe het gaat. Daar ik steeds met mama bezig ben zeg ik: "Niet zo best."Dame zegt: "Ho maar, ik begrijp het", loopt om het voeteneind van mijn bed heen, dus komt nu links van mij staan. Ik denk om me beter te kunnen zien. Ze strijkt over mijn wang en hoofd. Een handeling die alleen aan mama bekend is. Zegt: "Dag" en verdwijnt. Dan begrijp ik ineens dat het mama was. Ik denk: "Jan je droomt." Toen heb ik me hard in mijn arm geknepen wat ik goed voelde! Ik bleef lang wakker, een ervaring rijker.Dood is niet weg voor altijd.Mama, wanneer kom je weer?
-
Brief aan mama
-
Mama, je hoort me toch? Je hebt me al vijftig jaar gehoord, dus je herkent me wel. Maak de woning vast in orde, want ik kom gauw naar je toe. Dat ons leven samen zo abrupt zou worden afgebroken, daar hadden we beiden niet op gerekend. Maar we hebben nog een taak: zorgen dat het onze drie kinderen goed gaat. We waren zo gelukkig, één geheel. Je kent mijn lijflied mama: Waar liefde woont gebiedt de Heer zijn zegen, daar woont Hij zelf, daar wordt zijn heil verkregen en 't leven tot in eeuwigheid.Geloof, hoop en liefde van pastor S. zijn pas later in mijn leven doorgedrongen. Ik denk terug aan die vijftig jaren, veel zorgen, maar ook heel veel mooie jaren. Mama ik hoop dat onze kinderen, net als ik, veel aan je zullen denken.
Mama, je hoort me toch? Je hebt me al vijftig jaar gehoord, dus je herkent me wel. Maak de woning vast in orde, want ik kom gauw naar je toe. Dat ons leven samen zo abrupt zou worden afgebroken, daar hadden we beiden niet op gerekend. Maar we hebben nog een taak: zorgen dat het onze drie kinderen goed gaat. We waren zo gelukkig, één geheel. Je kent mijn lijflied mama: Waar liefde woont gebiedt de Heer zijn zegen, daar woont Hij zelf, daar wordt zijn heil verkregen en 't leven tot in eeuwigheid.Geloof, hoop en liefde van pastor S. zijn pas later in mijn leven doorgedrongen. Ik denk terug aan die vijftig jaren, veel zorgen, maar ook heel veel mooie jaren. Mama ik hoop dat onze kinderen, net als ik, veel aan je zullen denken.
Jan.
-
Geschreven op aandringen van pastor S., waar mama en ik grote steun aan gehad hebben.
Geschreven op aandringen van pastor S., waar mama en ik grote steun aan gehad hebben.
-
Lena, Rietje, Simon, ik heb jullie nog en jullie mij, een zeer bedroefde vader.
-
Dinsdag
-
Vannacht wakker geworden. Zag een grijs hoofd van een dame. Ze keek mij aan. Ik denk: zeker een verdwaalde patiënt. Hoofd weer weg. Dan komt het terug. Ik heb heel goed gekeken en 't bleek opoe Markus (L: oma van mijn moeder) te zijn. Ze was op zoek naar Dirkje (L: mijn moeder), maar ik kon haar niet helpen. Ik weet nu, dat tijd niet belangrijk is.Wat geweest is blijft bestaan.
-
Zondag
-
Mama, waar blijf je? Het is al zeven weken.Zes maanden geleden besefte ik dat we het moeilijk zouden krijgen. Zoals altijd zocht ik naar een oplossing om ons beter te maken. Ik stelde een kuuroord voor, maar 't was natuurlijk weer "nee", zoals altijd. Men begreep niet, dat het om mensenlevens ging. Als het doorgang had kunnen vinden, waren we beter geworden en hadden we samen nog enkele jaren kunnen leven. Waarom heeft niemand er iets aan gedaan om mama nog een poosje bij ons te laten blijven?Uitdrukking van De M: niet geschoten is zeker mis.Met onwillige honden is het moeilijk hazen vangen. Maar domme mensen is geen wijsheid bij te brengen. Mama, dit is de vijftigste dag. Ik hou me nog steeds aan de veertigste. Dat dit me vergeven mag worden. Het waren moeilijke dagen. Ik geniet nu alleen nog van de vele bezoeken van onze kinderen. Ik had nog veel te doen. Jammer dat ik er de tijd niet meer voor heb.-3 December 1984-Gisteren bij Leentje geweest. Sint Nicolaaskadootjes gehad. Ook zoute haring. Natuurlijk van kleindochter Tamara.-Toezegging: zaterdag naar huis. Ik voel de hand van pastor S. Mama is er nog steeds. Vanavond klassiek luisteruur. Moet altijd aan mama denken. Vannacht weer pijnaanval gehad. Naar huis, dan is alles over. Het goede komt steeds hindernissen tegen, terwijl alleen het goede gedaan moet worden en waard is gedaan te worden. Eens zal het heldere mooie weer komen. Eens zal het grote mooie huis er komen. Wat mama zo graag gewild had. Er is altijd een begin en een einde. Laat opa nog lang bij me blijven. Ik heb zijn steun ook nodig.-Kerstmis Drie-Op "t eind van het jaar maken alle zaken de balans op. Dan komt het uit of de zaak economisch drijvende is gebleven. Dat is met cijfers aan te tonen. Er wordt te weinig uitgezocht wat het jaar geestelijk opgeleverd heeft, want ook daar is een debet en creditkant aanwezig. Op mijn creditzijde komt: mama weg en huis weg. Debet: de kinderen.
-
--------
1985
-------
9 Januari
1985
-------
9 Januari
-
Eens schreef ik:
de smart en de wanhoop nabij.
Ik weet nu hoe ver ik ben, ondanks medicijnen en therapie. Nu begrijp ik Kees J., die zich verhing. Het leven is hier dragelijk, maar thuis is thuis. Mama weg, huis weg. Nu de kinderen nog. Maar K. zei eens: "Het bloed verloochent zich niet." En pastor S. zei: "Geloof, hoop en liefde, De Wit." Zelf moet je 't vinden, mens,in het hart, in het woord, uw lot,anders zo spelen wervelende winden, mens,met uw hart, uw geloof en uw God.
-
Half januari
-
Opa overleden.
-
Brief aan familie H.:
Gecondoleerd met het overlijden van zo'n opa. Denk wel: het was ook mijn opa. Ik zat veel in de put, maar opa trachtte me altijd te troosten op zijn manier. Nog bedankt voor het vele bezoek door jullie. Hij leefde er altijd weer van op. Hij wist gelukkig waar hij heen ging.
-
Beste opa,
Neem, zo 't kan de boodschap mee,
dat ik hier bij mijn beminden
nog wat blijven wou in vree.
-
27 Januari 1985
-
Weer niet naar huis.Dame vroeg: "Wanneer ga je naar huis?"Mijn antwoord: "Met Sint Juttemis."
Vannacht ziek.Drie uur gebeld.
"Zuster mag ik warme melk?"
"Nee De Wit, we gaan zo eten, dan krijg je warme melk."
En ik maar kermen van de pijn.Plus minus zeven uur kwam, na 't eten, koude melk.Het lijkt wel of ze 't mooi vinden dat ik maagpijn heb.O God haal me hier weg van die pesterijen. Leentje zorg in godsnaam dat ik hier weg kan. Liezen kapot. Moet nodig smeren. Mag niet van zuster. In 't vervolg ga ik alle pesterijen opschrijven.
-
"De Wit, eet je pap op."
"Zuster ik heb geen lepel."
"Maar De Wit, je hebt toch een vork."
-
"Zuster ik wil graag naar de w.c."
"De Wit, wat moet je: drukken of plassen."
"Drukken zuster."
"De Wit, hier heb je de fles."
Zuster af.Weer gebeld.Na tien minuten andere zuster.Zet me op de w.c.
-
Twee jaar bagno.
-
Honderd weken geleden:
"Je mag over drie weken naar huis."
Zes weken geleden:
"Pap, je mag binnenkort naar huis."
En maar wachten, zelfs na honderd weken internering.Is er dan geen mens die je geloven kan?O, dat tegenwerkers eens medewerkers zullen worden!En maatschappelijk werkers eens zullen beseffen dat voor een goed betaald baantje goed werk geleverd moet worden. Zo niet: geen betaling.Geestelijke en zedelijke verplichtingen zijn schijnbaar taboe.Het zal een moeilijke strijd worden tussen twee partijen die niet gelijk zijn.Aan de ene kant de heren met steun van de alma mater, aan de andere kant ondergetekende met zeven jaar lagere school.-Zondag 10 februari 1985-Troelstra, de grote voorloper van de arbeiders, probeerde via de Kamer het kabinet naar huis te sturen. Later moest hij toegeven dat hij zich vergist had. Toen kwam de rage van het gebroken geweertje. De geweren waren zo goed gebroken, dat Hitler in vier dagen Nederland kon bezetten. En de arbeiders het meest getroffen werden door de voedselschaarste. Door de Amerikaanse Marshall-hulp kwam Nederland er weer bovenop. Laten we voorzichtig zijn met derdewereldlanden. Hopelijk heeft Nederland zijn lesje geleerd.-Februari 1985-In de keuken steeds nieuwe vrouwen. Ik heb halswerk om al die benen uit elkaar te houden.
-
Een boer had rooie koeien met groot uur en weinig melk.Boer had ook een varken, vaal en agressief.Dat ontlokte de boer het gezegde:"Rooie en vale zijn donderstrale."
-
Brief aan tante Greet
-
Bedankt voor je bezoek. Ook voor het sociale werk dat je altijd deed. Ik denk: in de geest van moeder Lena. Wat heeft ze niet gezwoegd om het ons allen naar de zin te maken. Vergeet de tegenslagen. Alles keert ten goede. Wees overtuigd dat wij allen met je meegeleefd hebben. Dat wou ik je even zeggen.Met alle respect,van je laatste broer.-Tante Greet weer geweest.Ik ben toch blij dat moeder Lena voor zo'n nakomertje gezorgd heeft! Dat ze nog lang groots op haar broertje mag zijn.-Zaterdag-Dominee van O. over David en Goliath:"Goliath is er nog steeds, maar God zorgt nog steeds voor een David."
-
Dinsdag
-
Pastor gesproken. Geen oplossing. Niet naar huis. Mijn nood bij Leentje voorgelegd. Leentje boos. Telefoon afgebroken. A. z'n kinderen komen iedere middag en avond. Tante Greet geweest. Had ook geen oplossing. Leentje boos, maar mama weer gezien. Donderdag komt Rietje en mogelijk Lies. Blijven hopen.Die wolkenlucht en windenwijst spoor en loop en baanzal ook wel wegen vindenwaarlangs uw voet kan gaan.
-
Dinsdag een week later
-
Afspraak met De M., maatschappelijk werker, om elf uur.Half twaalf. Niks gezien.Ik vrees voor herhaling vorige beloften.Niet zo erg: een pasklare oplossing zal hij toch niet hebben.Afspraken moeten nagekomen worden.M. gebeld. Alles in orde. Vanavond E.O. op televisie.Dominee vergeleek mijn hoveling met een brug. Geeft moed.Kleinzoon Marco geld gebracht.Vanavond voetbal.Morgen naar Rietje.Gesprek gehad met De M.Geen oplossing.Pastor met vakantie.Brug bezig te verzakken.Geen goede pijlers.
-
---------einde vierde deel---------
Geen opmerkingen:
Een reactie posten