GESCHOTEN IS DE ADELAAR
-vijfde en laatste deel-

De oude man

----------------

Veel mensen zijn er om hem heen,

toch is de oude man alleen,

hij morst de as van zijn sigaar
en denkt alleen nog maar aan haar:
de vrouw die hij elke seconde mist,
waarom heeft God zich zo vergist?

En nam Hij haar in plaats van hem?

Heel diep van binnen hoort hij haar stem,

ze pakt zijn hand en streelt zijn wang,

dat doet ze al een leven lang,

dan kust ze teder de oude mond

die zo vaak de hare vond.

Hij sluit zijn ogen en droomt heel zoet,

totdat hij zacht de dood ontmoet,

die heeft hem nog diezelfde nacht

bij haar, die hij zo mist, gebracht.

-

door: Lena de Wit

-------

"Bezigheid" : 1985

-

Vanmiddag komt tante Greet.M. kon geen rennies meebrengen. Winkels gesloten. Kwart over acht maagpijn. Zuster gebeld.

"Zuster, maagpijn."

"De Wit, je krijgt straks een pil en warme melk. Even wachten."

Negen uur. Tijd voor pillen en warme melk.Weer gebeld.Andere zuster:

"De Wit, nog even wachten."

Tien uur. Weer gebeld.Zuster komt met pil en warme melk.

"Is 't nou goed?"

"Ja zuster. Kunt u me ook vertellen hoeveel twee maal "even wachten" is?"

Geen antwoord.

"Zuster kunt u me ook vertellen hoeveel twee maal nul is?"

Zuster kijkt me aan of ze water ziet branden. Ze heeft nog nooit zo'n moeilijke som op hoeven lossen! Terwijl gediplomeerde zusters toch beter moeten weten. Vanmorgen broeder gevraagd. Wist oplossing ook niet.Maagpijn weg en in slaap gevallen.

-

Woensdag

-

Vannacht en gisteren maagpijn.Half vijf.

"Zuster ik moet nodig naar de w.c."

Zuster: "Na 't eten."

Als ik niet naar de w.c. mag, dan vanavond weer maagpijn. Het blijft oude mensen pesten. Y. brengt warme melk. Maagpijn zakt. Moet nog steeds nodig naar de w.c. Pepermunt en rennies genomen. Helpt meestal. W.c. noodzakelijk.Vanavond muziekavond.Ik moet naar de w.c. en naar huis.Hoef geen brood en spelen.Mama kan ook niet helpen.Goedwillende broeder adviseert me direkteur te spreken.Maar ik wil enkele goede zusters sparen.Dit gebeurt in een verpleeghuis, waar de verzekering vierhonderd gulden per dag per patiënt betaalt. Achter gesloten deuren.

"De Wit als je alles opeet mag je naar de w.c."

Terwijl er een zure haring bij is en ze weten, dat ik dan verrek van de maagpijn.

Aardige zuster zegt: "Je hoeft hem niet op te eten."

Moet naar de w.c.

"Even wachten."

Hoe lang nog?

-

Omgang met slechte mensen maakt de slechten nog slechter en de goede ook slecht. Een rotte aardappel kan wel duizend goede aansteken, maar duizend goede kunnen geen slechte goed maken. Horen, zien en luisteren.Vannacht geslapen.Oorzaak: niet midden in de nacht koude melk.

-

Februari 1985

-

Niet naar huis. Ambtenarendiktatuur. Ook hier zal een einde aan komen. Bewijs uit de geschiedenis. Kruistochten. Beeldenstorm. Kristallnacht.

-

Half tien.Moet naar de w.c.Zuster komt.

"Even wachten De Wit, we moeten koffie drinken."

"Goed zuster. Je moet ook koffie drinken".

"Straks De Wit."

Straks kwam nooit.Moeilijke therapie. Kan niet lopen.Eten.Moet geen eten. Heb mijn buik al vol.

"De Wit je mag daar niet zitten. Die plaats is van E."

Terwijl ik hem nog nooit naar buiten heb zien kijken. Wel de hele dag koek eten. Ik mag niet naar buiten kijken.

-

Ik kan niet langer van huis. God, laat me toch naar huis gaan en geef degenen verstand die dat verhinderen. Vreest toch geen nood.'s Heren trouw is groot en op 't nachtelijk duister volgt 't morgenrood. Mama help! Je hebt me je hele leven geholpen. Laat me nu niet alleen. Ik heb je nodig en ik heb huis nodig. Met dank aan pastor S. die me het leven in dit verpleeghuis draaglijk gemaakt heeft.

-

Holle bolle Gijs:

Heb je ooit gehoord van Holle Bolle Gijs

op de holle bolle wagen?

Hij kon schrokken grote brokken

een koe en een kalf

en een heel paard half

een os en een stier

en zeven vaten bier

een schuit vol schapen

nog kon onze Gijs van de honger niet slapen.

-

Vanmorgen wakker gemaakt met de woorden:

"Wil je gewassen worden of niet", terwijl ze uit de deuropening al drie maal "goede morgen" had geschreeuwd. Ik moet nodig naar de w.c. Het laatste bezoek hieraan ligt me nog voor de geest.

Het ging n.l. zo:"Zuster mag ik naar de w.c."

"Nee ik moet nog..."

Enig gemompel. Kon ik niet verstaan.

"De Wit, even wachten."

Verpleeghuis en even wachten horen bij elkaar. Daarom alleen al zou je het gaan verachten. Een varken leert nog na zijn dood. Niet naar huis. Honderd bezwaren. De kopstukken lopen om 't hardst om bezwaren aan te dragen. Een goede zondagmorgen. Een pluspunt: vannacht goed en droog geslapen. Geen maagpijn.

-

Donderdag elfstedentocht
-

Vanavond komt Rietje.Vannacht ziek.Warme melk en vijf rennies mochten niet helpen.

-

"De Wit je mag niet roken."

"Goed zuster, ik hoef geen eten."

"De Wit zonder eten word je ziek."

"Dan heb je je zin."

Als ik ziek ben en vraag om warme melk dan moet De Wit wachten. Als jullie ernaar uitkijken of de verpleegden ziek willen worden kun je beter in het ziekenhuis gaan werken. Misschien word je daar nog eens een echte zuster.Ik heb onder 't eten nog nooit gerookt.Krijg een bord zure yoghurt voorgezet, terwijl ze weten dat maagpijn het gevolg is.Niet roken en niet naar de w.c.Wat mag ik wel voor vierhonderd gulden per dag?Eindelijk toch naar de w.c. Zuster is bang voor nog meer werk.Ik heb geleerd dat een boerenvrouw meer weet dan zeven gediplomeerde zusters. Maar 't overschot van de arbeidsmarkt moet ergens blijven.Niet roken. Schiet over: pruimen. Is niet goed voor mijn maag.-Beschouwde een verpleeghuis altijd als een aparte gemeenschap. Blijkt zo te zijn, maar wel met een adder onder 't gras. Lag in 't ziekenhuis naast een Indische man. Had malaria. Dronk 's nachts uit zijn fles. Geen toezicht. Hier teveel. Vannacht niet geslapen. Maagpijn. Zuster gevraagd om warme melk. Even wachten. Tot vanmorgen zeven uur. Hele nacht liggen bidden dat zusters echte zusters zullen zijn. Moeilijke therapie.-Woensdag-Weer maagpijn.Zuster wat nieuws uitgevonden om oude mensen te pesten:de stekker van de bel er uit halen.Toevallig kwam zuster op mijn kamer."Zuster mijn bel doet het niet.""Dat klopt, hij zit er helemaal niet in."-Maart 1985-Opa weg. Krijg nieuwe patiënt bij me. Nieuwe patiënt bronchitis. Hoest veel in mijn richting. Mijn verweer: flink roken. Is niet goed voor nieuwe patiënt. Gezelschap wordt verwijderd.-Zuster deelt asbakken rond. Komt bij mij en ziet dat ik er een heb. Zuster zegt: "Jij hebt er een." Dat moet ik volmondig toegeven.Dame was jarig. Tachtig jaar. De hele meute zong: Lang zal ze leven, oud mag ze worden in de gloria. Ik zong: kinderen mag ze krijgen. Het blijft pesten. Geen galg. Net nog niet.-Zonnebloem-vakantie 23-30 maart 1985-Ook voor zuster Y.

-

Dankzij Zonnebloem kwam ik in Heihof te zitten. Door de boslucht goed geslapen en gegeten. Medewerking van goede verzorgsters. Geen maagpijnen. Enkel meevallers. Zal ik gauw weer de oude zijn? Ik dank allen die daar aan meewerken.-Spreekwoorden en gezegden-Wie 't kleine niet eert is 't grote niet weerdEén rotte appel in de mand maakt alle ooft te schand.De krant brengt leugens in 't land.Mist: vorst in de kist.Kraai op dak: regen op tak.Geen ijzel zo koud blijft drie dagen aan 't hout.Eén zwaluw maakt nog geen zomer.Geen varken: geen november.

-

In mei legt iedere vogel een eibehalve de kwartel en de grietdie leggen in de meimaand niet.-Alle tijden hebben weer tijden.

-

Wie rijk wil zijn en rijk wil blijven breekt een zwavelstok in tweeen steekt hem aan beide einden aan.

-

Hoor hier veel praten over Huibergen, waar ze ook met vakantie zijn geweest. Doet me denken aan avontuur in 1931 in Huibergen:Ik was voor m'n nummer onder dienst.Een feestavond.Toen 't feest afgelopen was, moesten we nog vijf kilometer lopen naar de kazerne. Ik raakte de jongens kwijt. Het was pikdonker en ik wist er geen weg. Een dame op de fiets reed me achterop. Vroeg of ik mee wilde rijden. Natuurlijk. Ik achterop. Na enige tijd reed de dame met fiets en mij de hei op, totdat de fiets in 't zand smoorde. De dame was weg. Maar de kazerne was vlakbij. Het is nu zestig jaar later, maar het is me nog steeds een raadsel.

-

Mijn compliment voor de organisatie van de Zonnebloemvakantie in Heihof ten zuiden van Eindhoven. Erg bosrijk, gezonde lucht. Zuster 's nachts actief met warme melk en warme kruik. Helpt me meestal van maagpijn af. Word altijd geholpen door twee behulpzame zusters. Steeds was een van de dames beschikbaar. Voor de kleinste wensen. Ook veel gemak gehad van Y. en mevrouw S. Aan mannentafel interessant gesprek gehad. Hierbij zij vermeld:Met een vrouw als E. bij de handkun je zwerven door het Brabantse landmet alle zorgen aan de kant.Bereidwillige zuster E. plakboek bijgehouden. We hadden een ding gemeen: E. had heimwee naar haar zoontje dat bij familie was ondergebracht. Ik naar huis, wat utopie blijft. H. was er ook nog, die me altijd hielp met de telefoon. Wat ik niet aardig vond was, dat ze altijd haar ellebogen gebruikte als E. er was. Verder alles pais en vree. Mijn hele leven heb ik er een sport van gemaakt het vrouwen naar de zin te maken. Het wordt nu tijd dat ik me met ernstiger zaken ga bezig houden.

-

Kaart aan Leentje, Tamara en Marco vanuit het Zonnebloem Vakantiecentrum De Heihof:

Opa alles goed. Geen geld. Geen zorgen.

-

Maart 1985: Dinsdag

-

Stoel uit evenwicht.Als ik achteruit ga slaat hij door.Twee maal aan tafel vast moeten pakken om erger te voorkomen. Zuster geroepen. Zuster euvel verholpen. Ook w.c. Tante Greet niet geweest. Pech. Wachten. Morgenmiddag Leentje beloofd. Pastoor zou voor het eten komen. Rietje stelt me niet teleur. -Al weer dinsdag-"Goede morgen mevrouw D.""Morgen De Wit.""Mevrouw D. ik heb vroeger een kleermaker gekend in Berkenwoude die had een hele mooie vrouw. Was u dat?""Nee De Wit, ik kom uit Gelderland."Mevrouw D. is ongeveer een meter breed en 81 jaar oud.Vanmiddag komt tante Greet.-Gevraagd naar de huisdokter. Zonder resultaat. Dat is blijkbaar iets wat je beslist niet redt. Morgen vraag ik om een miljoen. Misschien dat ze dan ja zeggen. Je kan hier nooit weten.-Vrijdag - dagzaal-Vanmorgen onderzocht door dokter. Krijg de uitslag nog. Denk foto's. Alleen even wachten.Iets dat steeds terug komt:Ik weet nog dat in m'n prille jeugd het woord 'duit' voorkwam. Het eerste dat ik me herinner is dat moeder zong:Roeie roeie schuitjeOver Lek een duitjeStreefkerk en Lekkerland't roeibootje gaat naar de overkant.Met een duit kon je met de veerboot over de Lek.Vervolgens kwam het woord 'duit' voor:Huisjesslak voor een duitsteek je drie vier hoorntjes uitals je die niet uit wil stekenzal ik je huisje breken.Als je vier jaar was werd je naar de kleuterschool gestuurd en kreeg je van je moeder tweeënhalf mee. Dat was voor schoolgeld. Die tweeënhalve cent werd 'vierduit'genoemd.

-

Bezigheid 23 april 1985

-

Vandaag de dag van tante Greet. Moest de laatste weken verstek laten gaan wegens ziekte. Fijn als iemand van de familie komt praten. Maar ik wil naar huis. Slopende jaren. Geen enkel resultaat. Wel tegenslagen. Mama weg, opa weg. Waar blijft Simon? Eens zullen we veslagen zijn. 31 mei begin van tegenslagen. Vakantie gehad, maar och, mama weg. Heb niet veel tijd meer. Maagpijn wordt langzaam minder.-Het bagnogevoel wordt erger. Kettingen aangehaald."De Wit, waarom moet je iedere avond naar de w.c.? Denk erom: ik doe het niet meer.""Zuster een oplossing: De Wit naar huis sturen en de witte jurk uittrekken."De pesterijen gaan door. Dit is geen verplegen. Dit is opruiming houden onder oude mensen. Als alle dingen uit de geschiedenis zich herhalen: Kristallnacht waar blijf je? Dan kunnen alle hulpbehoevenden op de brandstapel. Een oplossing voor een probleem.Ik wil naar huis. Weg uit de verzorging van de wieg tot het graf.-Zaterdag-Vannacht weer aanval gehad. Broeder bracht goede warme melk. Na een half uur was 't over. Als 't nodig is gewoon warme melk geven en geen bedreigingen zoals: Äls je weer belt trekken we de bel er uit." Of: "Als je niet gaat slapen brengen we je ergens anders heen."Dat God mag helpen van zusters "zusters" te maken!Ik wil naar huis.Heimwee.Uit de nevelen zal de dag zeker eenmaal rijzen. Ook wanneer ik hem groeten mag zal ik er eeuwig God voor prijzen dat ik op mijn aardse tocht, onder weemoed, scherts en lijden, steeds het hoogste zoeken mocht en er gehard weer uitkom.Opnieuw een strevenvoor een goed levenOpnieuw beginnen met vallen en opstaankomt er ook weer een tijd dat het beter zal gaan.Tijdens een middagbezoek kom ik nogal eens oude kennissen tegen die steeds dezelfde vraag stellen, zoals "hoe gaat het" en "hoe heb je het hier". Moeilijk: goede vragen stellen.Ik lijd aan zelfbeklag.

-

Zondagmorgenuur

-

Hoe plechtig klinkt het luiden der klokken ons tegen.Alleen als wij trachten de pijlers te versterkenblijft de kans bestaan de hoveling te helpenen het huis ons gegevengrondig te belevenna een hoopvolle morgenvanmiddag naar huisuit de zorgenkleine zorgen kunnen ons leven moeilijk makenmaar alleen bij goed doen kan het leven smaken.-Gedacht bij Rietjes bloemen:Kinderen blijven kinderen, ook al zijn ze groot, kinderen...-Als warme melk en rennies niet helpen, dit helpt:Uit de nevelen zal de dag eenmaal zeker rijzen.-O dag der dagen wanneer zal je opdagen.-Als je kiezen mocht tussen de hel in Duitse strafkampen of een verpleeghuis met heimwee moet je het eerst meegemaakt hebben. Met weemoed moet ik denken aan die boerenjongen die zorgde voor wat extra eten. Nu zijn we in een vrij land en hebben het niet slecht. Hier gelden de rechten van de mens. In afwachting op een goede finish die moeilijk te bereiken is. Ik wil naar huis. Ideaal? Hopelijk niet blijvend.Positief leven gaat niet.Schiet over negatief.'t Is te proberen.-Op een goede zondagmorgen-Op de grote stille heidedwaalt de herder eenzaam rond-Ach hoe ver is mijn heide,hoe ver en hoe lang nog?-Nieuwe tafelgenoot ziet er uit als slachtoffer.Mevrouw K. wil en kan naar huis.Wordt echter verhinderd door katholieke conciërge.Mevrouw van D. haar huis wordt leeg gehaald door adspirant-erfgenamen.Waar blijven de maatschappelijk werkers?Vechten tegen de bierkaai gaat niet.Een oplossing.Gewoon weggaan van dit alles.Maar dan ben ik weer thuis vandaan.Het ergste wat een mens kan overkomen.Gelaten afwachten.Hoe moeilijk dat ook is.Ik heb veel gedacht dat wat ik deed goed was.'t Was misschien niet goed.Over doen kan niet meer.Enkel barsten.Hoe eerder hoe beter.-Ik hoef niet meer naar huis.Dat is iets onbereikbaars.Vannacht weer pijn.Was gauw over met warme melk en een of andere zoutconcentratie.Voorbode.Hoe lang nog?Ze willen me ook niet thuis hebben.Waarom niet?Wat heb ik verkeerd gedaan?-Vanmiddag komt Leentje en hopelijk de ontknoping.Leven of alles weg.Galgenmaal gehad.Wat nou?Goed afgelopen.Leven nog lang.Mijnheer B. is naar huis. Wie is er nu aan de beurt?-Vrijdag "Bezigheid", Stemming "Nul"-Geschoten is de adelaargeknot in zijn schachtenhoe breed hij zijn vlerken ontplooimet klauw en met snavelbeproeft hij zijn krachtenhij schuurt zich z'n kop aan zijn kooidoch blijft achter tralies verdorren en smachtender smart en der wanhoop ten prooi.-Gisteravond Rietje geweest.'t Was hoog nodig.Bagno knelt.Wil naar huis.Matig gegeten.Alles drukt en draait.-Eenmaal komt de tijd dat we dit tranendal mogen verlaten.Dank aan allen die het een beetje draaglijk hebben gemaakt.Dankzij twee vrouwen kwam ik de tijd door: mama hier en mama thuis. Twee keer mama. Altijd en overal mama. Waar ik ook ga: mama zal me altijd bijblijven, samen met mooie herinneringen. Ik weet dat we gauw weer samen zullen zijn. De woning staat klaar.-Uit de nevelen zal de dag rijzen.Wel nevelen. Geen bevrijding.Nevelen in mijn hoofd.Nevelen van tranen voor mijn ogen.-Eén doel - één wens: naar huis.Onbereikbaar.O God: mama en huis.Er is er maar Eén die helpen kan.Die 't ook doet als 't Zijn tijd is.-Bagno steeds sterker voelbaar.Kettingen knellen.Ik kan niet meer.Eén ding: vlucht!Laatste oplossing.Auf der Flucht erschossen.....

-

Einde van het dagboek
--------------
Drie weken later was papa bij mama.

Zijn laatste woorden waren: "mama" en "huis".

-

-------------Het einde--------------